‘De grens schuift op, waar het vroeger te koud was om wijn te maken, wordt het nu mogelijk.’ We lopen met Steyn Mergelsberg door zijn wijngaard op de zuidhelling rond het Noordal. De grond kraakt licht onder onze voeten door de lichte vorst van afgelopen nacht. Steyn, mijn vroegere buurjongen, maakt hier samen met zijn vader wijn. ‘Wat ooit klein begon, wordt serieuzer’ zegt hij. ‘Dit jaar tikken we de 10.000 flessen aan.’ 2025 blijkt een goed jaar om de smaken van het wijndorp Noorbeek in een glas te vangen.

Noorbeek ligt op het zuidelijkste punt van Nederland, tegen de grens met Belgisch Voeren. Sinds de eerste aanplant in 2004 zijn de wijngaarden langzaam over de heuvels gekropen. Waar vroeger gras en akkers lagen, groeien nu rijen wijnstokken die het licht vangen van de opkomende zon. Het dorp ligt zo ver naar het zuiden dat het een van de weinige plekken in Nederland is waar wijn zich thuis lijkt te voelen. Maar vergis je niet, dit blijft de noordelijke grens van waar wijn maken mogelijk is. Precies die spanning drijft de wijnboeren hier tot buitengewone ambities.

Steyn wijst richting het noorden. ‘Over een paar decennia,’ zegt hij, ‘zal dit gebied het klimaat hebben dat de Loire nu heeft.’

Beneden in het dal kleurt de kerk langzaam goud in de ochtendzon als we bij Steyn en zijn vriendin Nikita hun gerenoveerde hoeve binnenstappen, zo uit de wijngaard het wijnhuis in.

Wijndomein Mergelsberg

Na jaren in Amsterdam keerden Steyn en Nikita terug naar Noorbeek, naar het Noordal waar zijn familie al generaties woont. Hier bouwen ze stap voor stap verder aan het wijndomein van zijn ouders. Hun achternaam, Mergelsberg, lijkt hier bijna vanzelfsprekend: de wijngaarden liggen op mergel, de kalkrijke bodem die de wijnen hun spanning geeft.

Het beslissende moment van het jaar komt met kerst. ‘Dan gaan we proeven’ vertelt Steyn. ‘Staaltjes wijn uit de vaten komen op tafel.’ De kelder verhuist voor één avond naar de eetkamer. Glazen worden gevuld met de eerste wijn van dat jaar. Er wordt geproefd, vergeleken, gediscussieerd, bijgestuurd en opnieuw geproefd. Zo ontstaan de blends van het nieuwe jaar.

Nikita, die eerst minder met wijn bezig was, bleek daar onverwacht scherp in. Waar anderen zoeken, benoemt zij het meteen. Sindsdien proeft ze elk jaar mee en bepaalt ze samen met Steyns vader, Peter, welke richting de wijnen uitgaan.

Peter Mergelsberg, de vader van Steyn is ook de vader van de wijn in Noorbeek en omstreken en is een naam die je veel hoort als je wijnhuizen in het Mergelland bezoekt. Na zijn werk bij de Enci in Maastricht begon Peter als hobbyist met wijnmaken. Hij leerde het vak bij enkele wijnhuizen in o.a. Duitsland en Australië en deelt nu zijn kennis met meerdere wijnmakers in de omstreken van Noorbeek waar hij hun wijn vinifieert.

Edele druivenrassen

Toen in 2004 een wijnclub ontstond in Noorbeek besloten ze Pinot Gris, een edel ras aan te planten en de keuze om geen resistentere hybride rassen aan te planten is gebleven. ‘Het microklimaat en de bijzondere bodem van Noorbeek leent het ons om edele rassen aan te planten’ legt Steyn uit. ‘Zo maken wij Pinot Noir, in goede jaren zelfs Cabarnet Sauvignon en hebben we binnenkort de eerste Semillon en Sauvignon Blanc.’

Ondanks dat Noorbeek onder de Beschermde Oosprong Benaming (BOB) Mergelland valt, hebben de boeren van Noorbeek afgesproken dat ze ‘Noorbeek’ op het etiket mogen vermelden als het druivenras edel is (dus geen hybride die resistenter is tegen natter klimaat bijvoorbeeld) en als de wijn meer dan 85 op 100 punten scoort bij de Mundus Vini keuring.

Bergenhuizen

Vanuit Wijndomein Mergelsberg lopen we het dal in waar Noorbeek tussen de heuvels zichtbaar wordt. De streek is al jaren geliefd bij wandelaars en fietsers, en als je er wandelt begrijp je meteen waarom: elke bocht onthult een nieuw vergezicht of pittoresk beeld. We volgen een stuk van de wijnwandeling die rondom het dorp slingert, door het centrum en omhoog naar de andere kant van het dal, tot ‘Bergenhuizen’ zich langzaam ontvouwt aan de horizon. Het gehucht op de bovenste flank van de Noorbeekse heuvels heeft een prachtig uitzicht op het dal dat Noorbeek meermaals kroonde tot mooiste dorp van Nederland.

Op Bergenhuizen vinden we Les Dames et du Vin. Een van de kleinste, maar ambitieuste wijnhuizen van de omgeving. Zussen Ellen en Vera Huls zijn de vierde generatie op de boerderij. Waar de eerste generatie nog paarden fokt, vind je nu tussen de paarden en weilanden stroken wijnbouw.

De Huls-zussen maken dit jaar voor de derde keer wijn. Een 100% Merlot, de eerste van Nederland. ‘De Merlot rijpt dit jaar de eerste keer op eikenhouten vaten’ vertelt Ellen trots. ‘We verwachten dat de druiven nu, na enkele jaren op inox, ook de kracht van het hout aankunnen.’

We volgen haar door de werkplaats van de boerderij. Hier geen imposante kelder, geen rijen vaten die in het halfduister verdwijnen, maar een echte boerenwerkplaats. In een afgesloten ruimte in de schuur vinden we twee kleine eikenhoutenvaten. We krijgen een unieke kans om te proeven, rechtstreeks uit het vat.

De Merlot uit 2024 die we eerst proefden is licht en zoekend, fruitig als een belofte die de komende jaren moet worden ingelost. De 2025 uit het vat, amper weken op hout, proeft al voller en rijker. Alsof de Merlot van het hout een duwtje richting de volwassenheid krijgt. ‘Een wijn om extra trots op te zijn deze Kerst’ concludeert Ellen die samen met ons proeft uit het vat.

Dan wijst Ellen naar een grote stalen kuip in de hoek. Haar man haalde hem op bij een gezin thuis en laste hem om tot maceratiebad. Een oude jacuzzi, herschapen door eigen handen. In Noorbeek gaat dat zo: je neemt wat er beschikbaar is, en je maakt er iets moois van.

De ambities bij de familie Huls reiken verder dan wijn alleen. Een polyvalent boerderijleven is het doel: paarden, wijn, en misschien toerisme, allemaal samen op de heuvel van Bergenhuizen. Dit jaar planten ze een hectare Riesling aan op een van de mooiste percelen van de boerderij. ‘Het heeft wat overtuigingskracht gekost,’ zegt Ellen. ‘Mijn vader geeft niet zomaar een weiland voor zijn paarden op.’ De bodem hier, een combinatie van löss en mergel, lijkt sterk op die van de Moezel.

Sommige mensen planten wijn omdat het romantisch klinkt. Ellen en Vera planten omdat ze geloven in de mogelijkheden van deze grond, want de ideaal gelegen heuvel van Bergenhuizen vraagt naar wijnbouw.

Wijndomein Heerenhuys d’r Pley

Terug in het dal, vinden we op Noorbeeks dorpsplein ‘d’r Pley’ het gelijknamige wijndomein van Pierre en Joep Gubbels. Vader en zoon maken klassieke wijnen, geïnspireerd op hun lievelingsstreken zoals de Bourgogne. Hun Chardonnay Barrique is een vaste waarde op de wijnkaart van Brut172, het tweesterrenrestaurant in het naastgelegen Reijmerstok.

Op de helling richting het dorp zijn de wijngaarden van Heerenhuys d’r Pley onmiskenbaar. Picobello verzorgd: de hagen strak, de vegetatie rond de stokken beheerst.

’Dat hebben we afgesproken met de wijnboeren van het dorp,’ vertelt Joep terwijl hij ons rondleidt in hun domein. ‘Het moet er netjes uitzien, één met het landschap.’ De familie Gubbels helpt dan ook de andere wijnboeren in het dorp met werkzaamheden rondom de wijnstokken.

Heerenhuys d’r Pley heeft een smetteloze vinificatieruimte en de kelder eronder ademt Frankrijk: een proeftafel, stenen gewelven, de geur van hout en wijn. ‘We verwelkomen graag mensen hier,’ zegt Joep. ‘Onze passie met hen delen, dat vinden we het mooiste. Ik ga het liefste met een doosje wijn onder de arm naar restaurateurs. Ik laat ze proeven van niet enkel onze wijnen, maar ook van de collega-boeren in Noorbeek. Je eigen wijn op de kaart van omliggende toprestaurants is een ontzettende bevestiging van ons werk en een must voor de toeristenbeleving in Zuid-Limburg.’

Dit jaar voegen ze bij Heerenhuys d’r Pley een nieuw hoofdstuk toe. De eerste Chenin Blanc van Noorbeek, een druivenras dat al jaren zijn opwachting maakt en een favoriet is van Pierre en Joep.

En dan is er nog iets anders: er komt dit jaar een eerste Noorbeekse mousserende wijn uit. In Duitsland rijpt hij nu op tweede gisting, want de middelen voor dat proces ontbreken hier nog. Omdat de wijn de streek heeft verlaten mag het geen BOB Mergelland dragen, maar dat doet niets af aan de verwachting die er al hangt.

“De bubbels van Gubbels” wordt gefluisterd in het dorp. Joep bevestigt de naam nog niet. ‘We kijken nog,’ lacht hij. Maar hij geeft toe dat het een leuke toevoeging kan zijn op het etiket.

De mousserende wijn van Heerenhuys d’r Pley komt richting het einde van dit jaar op de markt. Iemand die het wil proeven moet er snel bij zijn, want er is geen overvloed van deze eerste editie.

Samenwerking

Als je aan elke wijnboer in Noorbeek vraagt wat hun wijndorp uniek maakt, noemen ze allemaal hetzelfde: de samenwerking. Peter en Steyn Mergelsberg leiden het wijnmaken voor de domeinen in het dorp. De familie Gubbels helpt waar nodig met de gewasbescherming in de wijngaarden en de promotie van de wijnen. Ellen Huls, die een sterke bestuurlijke achtergrond heeft in landbouw en momenteel academisch onderzoek doet naar stikstof, brengt deze expertise mee in de moderne wijnbouw. Niemand noemt het een wijncoöperatie, maar Noorbeek werkt als één.

Toch kiezen ze allen voor hun eigen stijl en werkwijze, zo kiezen ze bij Les Dames et du Vin bewust voor een natuurlijkere aanpak: minder ingrijpen in de wijngaard, meer vertrouwen op wat het land geeft. Heerenhuys d’r Pley schenkt de klassiekere wijnstijl en wijndomein Mergelsberg kiest voor druivenrassen die de bijzondere mergelbodem van het Noordal volledig tot uiting laten komen.

Afdronk

Noorbeek bewijst dat wijn maken geen kwestie is van eeuwen ervaring, maar van overtuiging.

Langzaam groeien de heuvels rondom het dorp in een wijnstreek, en naarmate de stokken ouder worden rijpt de kwaliteit mee. Een uniek stukje wijnmakerij in een van de noordelijkste wijngebieden van Europa.

Eerder bij Pour

Met het enthousiasme dat ik had meegekregen uit het restaurant van mijn ouders heette ik haar welkom en vertelde ik, terwijl we naar haar tafel liepen, over de geschiedenis van het gebouw waarin het hotel gevestigd is. Ik probeerde mijn Limburgse tongval een beetje te temperen. De toonhoogte op eenzelfde lage toon houden hielp om niet al te zingend te praten dacht ik. Al hielp het niet veel.

Halverwege mijn verhaal riep Wouke dwars door de lobby:

“Maar jij komt niet van hier, hè?”

Ik moest lachen.
“Klopt, ik kom uit Friesland, goed gehoord.” grapte ik.

Toen ik net naar Amsterdam was verhuisd, had ik zelfs een paar sessies bij een logopedist gevolgd om mijn accent af te leren. Na drie keer ben ik ermee gestopt. Het werkte niet. Gelukkig maar.

Een accent verraadt waar je wortels liggen. Het vertelt waar iemand vandaan komt, welke omgeving hem heeft gevormd. Welke culturen z’n eigenschappen vormen.

Bij wijn werkt dat niet anders. Waar een druivenstok wortelt, in welke grond, onder welk klimaat en hoe hij naar de zon kijkt, bepaalt hoe de uiteindelijke kenmerken van de wijn. Dat is terroir.

Marcel Deiss

Afgelopen zomer reisde ik met vrienden door de Elzas, een streek waar wijntradities bijna even streng bewaakt worden als familienaam en dialect. Hier bepalen appellaties niet alleen waar een wijn vandaan komt, maar ook hoe hij gemaakt moet worden. Grand cru’s mogen enkel zo heten als de druiven op specifieke hellingen groeien, en meestal draait alles rond één druivenras per wijn.

Niet iedereen volgt dat pad.

Marcel Deiss doet het anders. In zijn wijngaarden groeien verschillende druivenrassen door elkaar. Ze worden samen geoogst, samen geperst, samen vergist. Dit noemt complantation. De wijn gaat daardoor minder over druiven en meer over plaats. Een ervaren wijnproever moet je wel zijn bij Deiss’ degustaties want de tonen die hij uit Terroir haalt zijn voor mij moeilijker te herkennen dan de eigenschappen van druivenrassen.

Omdat Deiss zich niet strikt aan de regels houdt, mogen sommige van zijn wijnen geen klassieke herkomstbenaming dragen. Maar wie ze proeft merkt snel dat kwaliteit niet altijd samenvalt met regelgeving. Elke fles vertelt iets anders over bodem, helling en klimaat.

Het contrast werd nog duidelijker toen we later bij Trimbach, een van de bekendste wijnhuizen van de streek, aan tafel zaten. Hun wijnen zijn het schoolvoorbeeld van klassieke Elzasser stijl: precies, herkenbaar, trouw aan de regels.

Toen de naam Deiss viel, glimlachte de medewerker even. Zijn wijnen, vertelde hij, zorgen al jaren voor discussie in de streek. Voor traditionele wijnmakers voelt zijn aanpak soms als provocatie.

Regels beperken de creativiteit

Dat regels bestaan om herkomst te beschermen is logisch. Champagne moet uit Champagne komen. Een Saint-Émilion moet herkenbaar blijven als Saint-Émilion.

Maar soms vraag ik me af of diezelfde regels ook iets anders doen: de ruimte van de maker verkleinen.

In de hotellerie zie je iets gelijkaardigs. Grote merken zoals Marriott, Accor of Hilton zijn strak gereguleerd. Een W-hotel in Amsterdam moet herkenbaar blijven voor een gast die gisteren nog in een W in New York sliep. Dat is de kracht van een merk, maar het laat weinig ruimte voor afwijking.

Juist daarom zoek ik graag naar uitzonderingen, zowel in horeca als in wijn. Ik hou van wijnmakers die net buiten het kader werken. Soms komt de interessantste fles van een wijngaard net over de heuvel van een beroemde streek. Soms van een maker die bewust buiten de appellatieregels werkt.

Marcel Deiss had zijn wijnen kunnen vereenvoudigen. Eén druif per fles, één appellatie op het etiket. De grand-crustatus was waarschijnlijk sneller binnen geweest.

Hij koos anders. Zijn wijngaarden zijn simpelweg te complex voor één druif. Regels zouden de wijn alleen maar versimpelen.

Een accent werkt hetzelfde. Het is geen fout die je corrigeert. Het is bewijs van waar je bent gevormd. Dus als je zo’n wijn tegenkomt, eentje die net buiten de regels valt, laat het me weten. Ik proef graag mee.

Een twintig jaar oude Clos du Roi

Altijd hetzelfde dilemma. Laat je een wijn nog liggen, of niet?

In een hilarische video van Gorts Wijnkwartier leerde ik jaren geleden een eenvoudige waarheid: wijn hoeft niet oud te worden, hij moet lekker zijn. Champagne zonder jaartal drink je jong, binnen het jaar, maar sommige wijnen winnen juist aan rust en diepte door tijd in de fles. Maar laat ‘m nooit te lang liggen, dan verpest je misschien een goede wijn.

Met die gedachte in het achterhoofd kreeg ik afgelopen kerst een prachtige fles: Beaune Premier Cru Clos du Roi 2005 (enorm bedankt Jan!). Op het achter-etiket had iemand met potlood gekrabbeld: drinken in 2024. Ik twijfelde. Was deze Bourgogne niet al te ver heen? Ik zou hem uit ongeduld tien jaar eerder geopend hebben.

Maar de wijn was perfect. Geen spoor van vermoeidheid. Geen rozijnen, geen overrijp fruit. Toen ik de fles een half uur voor het eten opende, rook ik rood fruit, zachte kruidigheid en vooral opmerkelijk weinig evolutie. Alsof de wijn zijn tijd had vastgehouden.

Clos du Roi is geen anonieme plek. Het is een historisch climat in Beaune, ooit eigendom van de Franse kroon, bekend om zijn iets stevigere structuur binnen de Beaune-premiers crus. Wijnen van deze clos rijpen niet om indruk te maken, maar om stand te houden.

Deze fles bewees hoe misleidend het begrip op dronk kan zijn. Sommige wijnen pieken niet, ze verdiepen. En soms is het enige wat je nodig hebt om dat te ontdekken, de moed om de fles eindelijk open te maken.

Recensent betaalt zelf bij Rosewood Amsterdam

Ik las deze maand een opvallende recensie van Hiske Versprille in de Volkskrant over het pas geopende Rosewood Hotel in Amsterdam. Versprille neemt een interessante invalshoek: ze betaalt zelf voor het hele verblijf.

Met kamerprijzen die beginnen boven de duizend euro per nacht wil ze ervaren wat het betekent om zo’n bedrag neer te leggen; niet als journalist op kosten van de redactie, maar als gast die elke minuut letterlijk voelt wegtikken. Het levert een machtig artikel op: scherp, soms schurend, maar vooral eerlijk.

Ze arriveert op de bonnefooi met haar fiets, iets wat in luxehotels zeer opmerkelijk is, want receptionisten van dit kaliber luxehotels checken vrijwel nooit iemand in zonder reservering. Vanaf haar check-in beschrijft Versprille haar verblijf met een mengeling van fascinatie en weerstand: de boterham met hagelslag van 21 euro, de kunst met ‘made in India’-stickers, het dilemma of je bij zo’n prijs juist meer of minder moet slapen.

De reacties op haar artikel waren fel. Voor veel lezers bevestigde het alles wat ze moeilijk vinden aan luxe: de prijzen, de overdaad, de vervreemding. Versprille noemt zichzelf daarbij niet voor niets calvinistisch, ze zoekt in de kamer bijna speels naar iets om “mee naar huis te nemen” om de rekening te rechtvaardigen.

Ik volg het Rosewood-project in Amsterdam al langer. Het is een uitgesproken prestigeproject, waarvoor ook andere internationale hotelgroepen in de rij stonden. Ja, het is duur. Maar zulke hotels brengen ook een publiek dat musea bezoekt, restaurants vult en de boetiekcultuur voedt. Steden als Brussel snakken juist naar dat luxesegment om hun horeca en cultuur te laten floreren.

Dat Rosewood niet voor iedereen voelt als “van de stad”, begrijp ik. Het voormalige Paleis van Justitie is een monumentaal en beladen gebouw, en zo’n project roept altijd frictie op. Maar het alternatief: leegstand, verval, of een gesloten enclave lijkt me geen beter verhaal. Het immense pand is immers beter af dan het voormalige kraakpand dat het was.

Waar Versprille’s kritiek wat mij betreft terecht schuurt, is bij het gebruik van de naam Provo. Rosewood presenteert die als een ode aan de rebelse geest van Amsterdam, met jenever, cocktails en witte fietsen als knipoog. Communicatief slim, maar inhoudelijk ongelukkig.

Provo was geen stijl of sfeer, maar een antikapitalistische beweging die zich juist verzette tegen consumptiedrift en ongelijkheid. Dat erfgoed gebruiken binnen een uitgesproken luxueuze context voelt, op zijn minst, ondoordacht. Niet fout uit kwaadwilligheid, maar wel een gemiste kans op echte verankering.

Versprille’s stuk is geen afrekening met Rosewood, maar een waardevolle spiegel. Niet om luxe te verwerpen, maar om te blijven nadenken over hoe we als hoteliers geschiedenis, geld en gastvrijheid met elkaar laten samenleven in een van de mooiste steden van Europa.

Cella Antwerpen

De Antwerpse ring is nooit mild. Altijd file, altijd werkzaamheden. Dit keer ging het zelfs zo ver dat een restaurant letterlijk in de diepvries moest. Het Pomphuis, mijn lievelingsadres in de Antwerpse haven, ligt pal naast de aanleg van de nieuwe tunnel. Om het unieke gebouw te redden, werd het ontruimd en de ondergrond bevroren.

De eigenaars wachtten niet af. Voor minstens vijf jaar vonden ze onderdak in Antwerpen-Noord, waar ze Cella Antwerpen openden. Geen noodoplossing, maar een nieuw hoofdstuk.

Ik at er in januari. Het interieur is warm en open, met een keuken die zichtbaar meedraait met het restaurant. Tafels staan dicht tegen de pas, gesprekken mengen zich met het ritme van de service. De kaart is volledig à la carte. We kozen oesters, handgesneden pittige tartaar en fazant die precies goed was: sappig, en een volle smaak van wild.

Cella voelt niet als tijdelijk. Eerder als een plek die haar eigen tempo heeft gevonden. Soms brengt een omleiding je precies waar je moet zijn.

Eerder bij Pour

Je zou kunnen denken dat ik te laat ben met een nieuwsbrief over Champagne. Oudjaar is voorbij, de flessen zijn leeg, Dry January is begonnen. Misschien stond je vorige week nog twijfelend bij de wijnhandelaar, op zoek naar iets feestelijks voor de laatste avond van het jaar en kon je wat tips gebruiken. Of misschien heb je jezelf ondertussen een alcoholvrije maand beloofd. Dan is dit mijn pleidooi om Champagne, heel af en toe, toch toe te laten.

Tijdens een workshop vertelde Virginie Taittinger, dochter van Claude Taittinger en oprichtster van haar eigen champagnehuis, dat zij en haar familie Champagne bij elk moment drinken. Zelfs als medicijn, zei ze, kan het geen kwaad.

Ik zal eerlijk gezegd niet snel een fles ontkurken met griep, maar Champagne heeft iets wat andere wijnen niet hebben: ze markeert momenten, zonder ze te verzwaren. In deze Substack mijn favorieten om Champagne in al haar kleuren te proeven, inclusief tips voor een bezoek aan Reims en de Champagnestreek.

Hôtel de l’Abbaye de Longpont

Afgelopen zomer waren we onderweg naar de Champagnestreek. Na een lange werkweek vertrokken we op vrijdagavond vanuit Brussel richting onze eerste halte, net buiten Épernay. Bij aankomst bleek onze B&B gesloten.

Het was half tien. Terwijl mijn vriend met de buurvrouw van de gesloten B&B stond te praten (zijn Frans is beter dan het mijne), zocht ik naar een plek waar we die nacht nog terechtkonden. Zo kwamen we uit bij Hôtel de l’Abbaye de Longpont, op een klein uur rijden van Epernay.

Misschien was het de opluchting na een gesloten deur, misschien de warmte van het onthaal, of simpelweg omdat de charme van het hotelletje me deed denken aan de voormalige herberg van mijn ouders. Hoe dan ook: we voelden ons meteen thuis bij de l’Abbaye.

Het hotel doet denken aan een klassieke Franse herberg, het soort plek waar tijd geen haast heeft. Op het terras dronken we Champagne tussen locals die elkaar allemaal leken te kennen. De jonge gastheer, die het hotel sinds enkele jaren runt, is oprecht gastvrij. Soms bijna koppig Frans, maar altijd met charme.

De kamers zijn niet modern, wel comfortabel. De keuken is klassiek Frans en uitgesproken goed. Pas bij daglicht ontdekten we dat het hotel naast de ruïnes van de abdij van Longpont ligt, wat het dorp een bijna filmische sfeer geeft. Een onverwacht mooie start van een Champagnereis, ook al ligt het net buiten de streek.

8 Rue des Tourelles, Longpont, www.hotel-abbaye-longpont.fr

Valée de la Marne

Ik zoek zelden de grootste Champagnehuizen op. Liever bezoek ik middelgrote of kleinere makers, waar je proeft en koopt bij de familie zelf. In Vallée de la Marne, rond het dorp Damery, liggen enkele favorieten.

De Vallée de la Marne staat bekend om Pinot Meunier, de druif die naast Chardonnay en Pinot Noir vaak ondergewaardeerd blijft. Waar veel huizen Meunier slechts als aanvulling gebruiken, speelt hij hier een hoofdrol. Het resultaat: Champagnes met meer fruit, meer rondheid, meer rood bessig karakter.

Champagne Bourgeois-Diaz

Een huis waar Pinot Meunier volledig tot zijn recht komt. Biodynamisch gewerkt, met cuvées die spanning en body combineren. Hun BD’M Champagne, gemaakt van 100% Pinot Meunier, is een perfecte introductie tot wat de druif kan zijn.

34 Rue de Bézu le Guéry, www.bourgeois-diaz.com

Champagne Jean-Noël Haton

Gelegen in het centrum van Damery. Op een doordeweekse dag zijn we de enige bezoekers. We proeven snel, efficiënt en vriendelijk: blanc de blancs, blanc de noirs, speciale cuvées en brut nature. Ideaal als je onderweg bent en doelgericht wilt aankopen.

5 Rue Jean Mermoz, 51480 Damery, www.champagne-haton.com

Champagne Prévoteau-Perrier

Aan de andere kant van het dorp ligt Prévoteau-Perrier, waar de degustatieruimte opvallend groot is voor zo’n kleinschalig huis. Als we binnenkomen, zitten er vooral Vlamingen, meestal een goed teken. Je proeft uitgebreid, zolang je per persoon een doos aankoopt. Hun Champagnes zijn rijp en elegant, met Pinot Meunier die nergens te strak wordt.

15 Rue André Maginot, 51480 Damery, www.champagne-prevoteau-perrier.fr

Reims

Wij reisden naar Reims voor oud en nieuw te vieren. ‘'Hoe dichter bij de bron, hoe beter de Champagne’ is natuurlijk niet waar, maar voelt op 31 december wel juist.

Enkele adressen om te onthouden:

La Caserne Chanzy & Little Georgette

La Caserne Chanzy ligt in een voormalige brandweerkazerne, pal tegenover de kathedraal. Vijf sterren, een spa, en twee restaurants. Bistro Little Georgette is perfect voor een lange lunch tijdens het dwalen door de stad.

18 Rue Tronsson Ducoudray, Reims, www.lacasernechanzy.com

Brasserie Le Jardin

In de tuinen van Le Parc Les Crayères(**), het voormalige kasteel van Louise Pommery, eet je in alle rust klassiek Frans met producten uit de omliggende tuinen (in het seizoen).

7 Av. du Général Giraud, Reims, www.lescrayeres.com/brasserie-le-jardin

Dichterbij huis

Wie Champagne liever zonder lange rit proeft, kan ook dichter bij huis terecht. Tijdens het jaarlijkse Champagneweekend in het Casino van Middelkerke schenken tientallen boeren hun cuvées aan maisonprijzen. Verwacht geen ingetogen degustatie, maar een West-Vlaamse viering: volle glazen, muziek en wijnboeren die zelf achter de tafel staan. Champagne als een cultuurfeest en inmiddels een ware traditie aan de Belgische kust.

Afdronk

Dry January vraagt om discipline. Champagne vraagt om momenten. Soms is één glas genoeg om te herinneren waarom we vieren. En mocht het helpen: Champagne is één van de meest caloriearme alcoholische dranken. Ideaal voor een klein, welgekozen cheatmoment.

Eerder bij Pour

De buurman van de bekende regio’s

Nog last minute op zoek naar wijn voor het kerstdiner? Kijk dan eens net naast de grote namen. Veel wijnregio’s bewaken hun kwaliteit met strikte regels, maar sommige wijnmakers liggen met hun perceel nét buiten de geroemde appellaties. Of ze werken met druivenrassen en assemblages die officieel niet zijn toegelaten, vaak tot groot plezier van de drinker.

Bij mijn ouders in het restaurant schonken we jarenlang Lirac, de buurman van Châteauneuf-du-Pape. Minder faam, een zachtere prijs, maar regelmatig net zo overtuigend als de instapflessen van zijn beroemde overbuur.

Ben je een liefhebber van Sancerre, bijvoorbeeld bij een schaaldierenvoorgerecht met kerst? Kijk dan eens naar Menetou-Salon. De wijngaarden liggen pal naast elkaar, op vuursteenrijke bodems die de Sauvignon Blanc een subtiele, licht rokerige toets geven.

En voor wie nog iets zoekt om het jaar mee af te sluiten: Champagne blijft onovertroffen, maar Langlois Crémant de Loire komt verrassend dichtbij. Gemaakt van Chenin Blanc, Chardonnay en Cabernet Franc, 24 maanden gerijpt, en afkomstig uit het huis van de familie Bollinger. Elegant, precies en ideaal om op 2026 te klinken.

Bistro Chó Gent

We aten deze maand met tien vrienden bij Chó in Gent, waar ik misschien wel de beste entrecote in tijden at. Perfect dichtgeschroeid, hoog op smaak en botermals. De wijnkaart is indrukwekkend, bijna té uitgebreid.

Drie van de vier gekozen wijnen bleken uitverkocht, waarna een beter maar vooral duurder alternatief werd voorgesteld. Begrijpelijk, al voelde het zinnetje “dat is maar twintig euro verschil” net iets te makkelijk voor wat gastvrijheid zou moeten zijn. Los daarvan: een aanrader in deze prachtige middeleeuwse stad.

Lange Kruisstraat 7, Gent. www.bistrocho.be

Club d’Amis

Wat me deze maand ook opviel: de lancering van Club d’Amis. Opgericht door Tresor Vets, beste sommelier van België en een oud-collega uit mijn tijd bij The Jane in Antwerpen.

Met een Club d’Amis-pakket haal je door Tresor geselecteerde wijnen in huis, vergezeld van toegankelijke uitleg. Niet schools, niet technisch, precies goed om nieuwe wijnen te leren kennen.

Meer info via www.clubdamis.com.

Michelin lanceert ‘The MICHELIN Grapes’

Twee weken geleden kondigde Michelin een nieuwe stap aan: een eigen selectie van de beste wijnmakers en wijndomeinen ter wereld. De rode gids, die decennialang op eenzame hoogte stond als beoordelaar van restaurants met sterren, schuift daarmee verder op richting wijn en landschap.

Die beweging zagen we eerder al. Twee jaar geleden introduceerde Michelin The MICHELIN Keys, een onderscheiding voor hotels wereldwijd, door velen gelezen als een antwoord op The World’s 50 Best Hotels. Nu lijkt Michelin opnieuw het pad te volgen dat The World’s 50 Best al in 2019 insloeg, toen zij een lijst lanceerden van de vijftig beste wijndomeinen ter wereld.

Wat vooral opvalt: Michelin verplaatst zijn blik steeds vaker van het bord naar het bredere verhaal eromheen; het land, de maker, het ritme van een plek. Niet alleen waar je eet of slaapt, maar waar smaak ontstaat.

Nog op zoek naar een (laat) kerst- of nieuwjaarscadeau? Twee jaar geleden publiceerde ik samen met mijn ouders en mijn zus Frédérique een boek over de vijftigjarige carrière van mijn vader, Frans Van Wissen, in de Franse keuken van Herberg Sint Brigida.

Dit is een boek vol recepten en verhalen, voor wie graag leest over eten, gastronomie én voor wie graag kookt. Koop het boek hier.

Eerder bij Pour

The pull towards the countryside is nothing new, but in recent years it has taken on fresh momentum. After the pandemic, we no longer long only for calm, but for space. For soil beneath our feet. For food we see growing before it reaches our plate.

It is no coincidence that celebrities such as Kate Moss and Ed Sheeran have swapped the city for a farm, or that rural content on social media attracts millions of followers. Dutch influencer Romy Boomsma shows daily how idyllic life among chickens, horses and apple trees can be, while Gisele Azad proves that a meadow can sometimes feel more luxurious than a penthouse.

That same movement is now visible in the world of hospitality, where a new kind of stay is emerging: the farm hotel. Not merely a place to sleep, but a hotel that follows the rhythm of the land.

“People are craving a renewed connection with the land,” says Samantha Shankman, founder of Farm Hospitality, a label that curates farm hotels around the world. “At a farm hotel, you work in the vegetable garden, walk among the animals and, for a while, feel the rhythm of the farm.”

What a farm hotel is (and what it is not)

Not every night spent on a farm falls under the same category. There are farm stays, where you sleep in a spare room with a farming family. There are farm-to-table addresses, where the kitchen cooks with whatever has been harvested that morning. But a farm hotel is something else, Samantha explains.

A farm hotel has:

• A full hotel crew

• Luxury facilities

• A restaurant that works with whatever the land offers that day

• Activities that connect you to farm life

Guests ride on horseback through the fields, help in the apiary or harvest vegetables that are prepared that evening by a Michelin-starred chef.

Around many of these hotels, an entire ecosystem takes shape. Regular guests are drawn into the story throughout the year. They are invited to harvest-days and farmers’ markets or receive vegetable boxes delivered to their homes. Not only in Italy or Spain, but also in the United Kingdom, France and here in the Benelux.

The Newt in Somerset may be the most beautiful example, an estate where hotel, orchards, winery, gardens and spa move as one. In the same luxury segment, Soho House has built a similar model with Soho Farmhouse.

Farm-to-table remains, but in a new form.

While farm hotels in the Benelux are only just emerging, farm-to-table has been firmly rooted here for years. Think of the former Restaurant Hertog Jan, where Gert De Mangeleer and Joachim Boudens left the city a decade ago for their own farm in Zedelgem and immediately earned three Michelin stars.

That movement has only grown stronger. Across the Benelux, places such as Hoeve De Bies in Voeren and Brut172 by Hans van Wolde show how the land not only feeds the kitchen, but also defines the entire experience. Some addresses, like the Overamstel Boerderij on the edge of Amsterdam, offer guests not only a visit or lunch, but also workshops on sowing, cheesemaking or pickling.

The farm hotel, however, marks the next step: not just eating from the land, but living by the rhythm of the farm.

A similar shift in the wine world

The wine world is undergoing a comparable change. Wineries no longer want to celebrate only the moment of tasting, they want you to live with the rhythm of their land throughout the year. From terroir to glass.

The Valke Vleug estate in Puurs(close to Antwerp) is a great example. Members are the first to taste the new vintage, the harvest is celebrated during the annual HarFest, and on certain evenings, the entire vineyard is scented with fire, herbs and dishes prepared by guest chefs.

A similar approach can be seen at Belgian’s Entre-Deux-Monts, an estate between the Red and the Black Mountain, where the estate has grown into a place that lives to the rhythm of the land, with a calendar of events set among the vines.

Yet, Samantha does not see wine hotels as part of the same movement as farm hotels.

“A wine hotel shows you a great deal, but not everything,” she says. “You cannot experience every aspect of the farm all year round.” She does acknowledge, as I do, that visitors increasingly want to come closer to the process of making wine.

Pour Vous

Below this newsletter, you will find the Pour Vous section, my personal selection of wine farms, farm hotels and rural addresses that embody this movement at its finest. A short guide for those who want to taste the land, from vineyards to hotels.

Le Barn, France (farm hotel)

Immerse yourself à la campagne in the French countryside, just twenty minutes south of Paris. Le Barn is a wide-ranging farm where old barns have been transformed into warm, refined lodgings, a place where the slow rhythm of the land is felt the moment you arrive.

www.lebarnhotel.com

Marqués de Riscal, a Luxury Collection Hotel, Spain (wine estate & hotel)

An architectural masterpiece by the recently deceased Frank Gehry, surrounded by hectares of vineyards. In Rioja, Marqués de Riscal offers a rare combination of winemaking and luxurious accommodation. From guided tours to tastings, this is wine experienced in all its facets.

www.marquesderiscal.com

Disclaimer: I work in hospitality at Marriott (of which The Luxury Collection is a part). All observations and opinions in this piece are personal and written independently.

Le Doyenné, France (farm hotel)

In the same region as Le Barn lies Le Doyenné, where Australian chefs James Henry and Shaun Kelly present a cuisine that expresses French terroir in its purest form. Ingredients come directly from the gardens surrounding the estate, land that had been untouched for sixty years and is now being brought back to life through bio-intensive farming.

www.ledoyennerestaurant.com

Entre-Deux-Monts, Belgium (wine estate)

Between the Red and Black Mountains of the Belgian Heuvelland lies Entre-Deux-Monts, one of the most beloved wine estates of the region. Its wines are widely praised, and a visit to the estate is well worth the journey.

Brut172, Reijmerstok, The Netherlands (restaurant)

In the hills of Dutch South Limburg, two-star chef Hans van Wolde serves a cuisine that breathes the land. Brut172 is already a culinary statement, and the future hotel will only deepen the Farm Hospitality experience.

www.brut172.com

The final sip

If the farm hospitality movement continues, the countryside of Belgium and the Netherlands may be heading towards a quiet yet promising renaissance. Do you know an address where the taste of the land can be felt in its purest form? Feel free to share it in the comments.

Leave a comment

Not yet finished reading about Farm Hospitality? Be sure to read Samantha Shankman’s article in Vogue.

De trek naar het platteland is van alle tijden, maar de afgelopen jaren kreeg ze een andere boost. Na de pandemie verlangen we niet alleen naar rust, maar naar ruimte. Naar grond onder onze voeten. Naar eten dat we zien groeien voordat het op ons bord belandt.

Het is geen toeval dat beroemdheden als Kate Moss en Ed Sheeran de stad verruilden voor een boerderij, of dat plattelandscontent op social media miljoenenvolgers trekt. De Nederlandse Romy Boomsma laat dagelijks zien hoe idyllisch een leven tussen kippen, paarden en appelbomen kan zijn, en Gisele Azad bewijst dat een wei soms meer luxe biedt dan een penthouse.

Die beweging is nu ook zichtbaar in de reiswereld, waar een nieuw type verblijf opkomt: het boerderijhotel. Niet zomaar een plek om te slapen, maar een hotel dat meebeweegt op het ritme van het land.

“Mensen verlangen weer naar contact met het land,” vertelt Samantha Shankman, oprichter van Farm Hospitality, een label dat wereldwijd boerderijhotels verzamelt. “In een boerderijhotel werk je mee in de groententuin, loop je tussen de dieren en voel je voor even het ritme van de boerderij.”

Wat een boerderijhotel wél is (en wat niet)

Niet elke overnachting op een boerderij valt onder dezelfde noemer. Je hebt farmstays, waar je bij een boerenfamilie in de logeerkamer slaapt. Je hebt farm-to-table adressen waar de keuken draait op wat er die ochtend geoogst is. Maar een boerderijhotel is iets anders legt Samantha me uit.

Een boerderijhotel heeft:

• Een volledige hotelcrew

• Luxe faciliteiten

• Een restaurant dat werkt met wat het land die dag geeft

• Activiteiten die je verbinden met het boerderijleven

Gasten rijden te paard door de velden, helpen in de bijenstal of oogsten groenten die ’s avonds door een Michelin-chef worden bereid.

Rond veel van deze hotels ontstaat een heel ecosysteem. Vaste gasten worden door het hele jaar heen met het verhaal meegenomen. Ze worden uitgenodigd voor oogstdagen, boerderijmarkten of krijgen groentepakketten thuisbezorgd. Niet alleen in Italië of Spanje, maar ook in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en bij ons in de Benelux.

The Newt in Somerset is misschien het mooiste voorbeeld: een landgoed waar hotel, boomgaarden, wijnmakerij, tuinen en spa als één geheel bewegen. In hetzelfde luxesegment bouwde Soho House aan dezelfde formule met Soho Farmhouse.

Farm-to-table blijft bestaan, maar in een nieuwe vorm

Waar boerderijhotels in de Benelux nog maar in de kinderschoenen staan, is farm-to-table hier al jaren stevig verankerd. Denk aan het voormalige Restaurant Hertog Jan, waar Gert De Mangeleer en Joachim Boudens tien jaar geleden de stad verruilden voor hun eigen boerderij in Zedelgem en meteen drie sterren binnenhaalden.

Die beweging is sindsdien alleen maar sterker geworden. In de Benelux vind je plekken als Hoeve De Bies in Voeren en Brut172 van Hans van Wolde, waar het land niet alleen de keuken voedt maar de volledige beleving bepaalt. Sommige adressen, zoals de Overamstel Boerderij aan de rand van Amsterdam, bieden gasten naast een bezoek of lunch ook workshoppen rond zaaien, kaas maken of pekelen.

Toch markeert het boerderijhotel de volgende stap: niet alleen eten van het land, maar er ook leven op het ritme van de boerderij.

Een vergelijkbare beweging in de wijnwereld

Ook in de wijnwereld zie je dezelfde verschuiving. Wijnhuizen willen niet langer alleen het moment van degustatie vieren; ze willen dat je het hele jaar meeleeft met het ritme van hun land. Van terroir tot glas.

Wijndomein Valke Vleug in Puurs is daar een mooi voorbeeld van. Leden mogen als eersten de nieuwe jaargang proeven, de oogst wordt gevierd tijdens het jaarlijkse HarFest, en op sommige avonden ruikt de hele wijngaard naar vuur, kruiden en gerechten van gastchefs.

Een gelijkaardige aanpak zie je bij Entre-Deux-Monts, tussen de Rode en de Zwarte Berg, waar het wijndomein uitgroeide tot een plek die leeft op het ritme van het land met verschillende evenementen georganiseerd rond de wijngaarden.

Toch ziet Samantha wijnhotels niet als onderdeel van dezelfde beweging.

“Een wijnhotel laat je veel zien, maar niet alles,” zegt ze. “Je kunt niet het hele jaar door elk aspect van de boerderij ervaren.”

Al erkent ze, net als ik, dat bezoekers steeds dichter bij het maakproces van wijn willen komen.

Pour Vous

Onder deze nieuwsbrief vind je de Pour Vous-rubriek; mijn persoonlijke selectie van wijnboerderijen, farmhotels en plattelandsadressen die deze nieuwe beweging het mooist belichamen. Een korte gids voor wie de smaak van het land wil proeven, van wijngaard tot logies.

Le Barn, Frankrijk (boerderij-hotel)

Dompel je onder à la campagne op het Franse platteland, op slechts twintig minuten ten zuiden van Parijs. Le Barn is een uitgestrekte boerderij waar oude schuren zijn omgetoverd tot warme, luxe verblijven, een plek waar je meteen het trage ritme van het land voelt.

www.lebarnhotel.com

Marqués de Riscal, a Luxury Collection Hotel, Spanje (wijndomein & hotel)

Een architecturaal meesterwerk van de deze week overleden Frank Gehry, omgeven door hectaren wijngaarden. In de Rioja-streek biedt Marqués de Riscal een zeldzame combinatie van wijnmaken en luxueus verblijf. Van rondleidingen tot tastings: hier ervaar je wijn in al haar facetten.

www.marquesderiscal.com

Disclaimer: Ik werk in de hotellerie bij Marriott (waar The Luxury Collection een onderdeel van is). Alle observaties en meningen in dit stuk zijn persoonlijk en onafhankelijk geschreven.

Le Doyenné, Frankrijk (boerderij-hotel)

In dezelfde streek als Le Barn ligt Le Doyenné, waar de Australische chefs James Henry en Shaun Kelly een keuken brengen die het Franse terroir in zijn puurste vorm brengt. De ingrediënten komen rechtstreeks uit de tuinen rond het domein, een terrein dat zestig jaar braak lag en nu opnieuw tot leven komt via bio-intensieve landbouw.

www.ledoyennerestaurant.com

Domein Entre-Deux-Monts, België (wijndomein)

Tussen de Rode en Zwarte Berg van het Belgische Heuvelland ligt Entre-Deux-Monts, een van de meest geliefde wijndomeinen van de lage landen. Hun wijnen zijn breed geprezen, en een bezoek aan het domein is meer dan de moeite waard.

www.entre-deux-monts.be

Brut172, Reijmerstok, Nederland (restaurant)

In het Zuid-Limburgse heuvelland serveert tweesterrenchef Hans van Wolde een keuken die het land ademt. Brut172 is nu al een culinair statement, en het toekomstige hotel zal de Farm Hospitality-ervaring alleen maar versterken.

www.brut172.com

Afdronk

Zet de farm hospitality-beweging zich door, dan wacht het platteland van België en Nederland een stille, maar veelbelovende renaissance. Heb jij zelf een adres waar de smaak van het land puur te proeven is? Deel het gerust in de comments.

Leave a comment

Ben je nog niet uitgelezen over Farm Hospitality? Lees dan zeker Samantha Shankman’s artikel in Vogue.

Eerder bij Pour

Jaren geleden legde de sommelier van restaurant De Lindenhof in Giethoorn me uit dat Chardonnay niet altijd het glas is dat zo beroemd is om zijn aroma’s van boter en hout. Terwijl ze een fles opende, voorproefde en mij liet ruiken, vertelde ze over het karakter dat Chardonnay kan krijgen wanneer hij anders wordt gemaakt. Fijn en mineraal, vol kruidige aroma’s, weg van boterbloemen en toast. Net zoals de wijn die ze inschonk. Pure finesse. Sindsdien ben ik op zoek naar die geur.

Jammer dat je een aroma niet kunt meenemen, zoals een foto om later te vergelijken. Vaak herken je het alleen wanneer het zich opnieuw aandient. Wanneer je een gebouw binnenloopt dat ruikt naar je vroegere school of ouderlijk huis. Of een kruidenmengsel dat je terugbrengt naar een fenomenale restaurantervaring. Die Chardonnay-geur van die dag zoek ik. Misschien wel tevergeefs.

Vorige week deed ik een nieuwe poging, tijdens een wijnavond met vrienden in Maastricht. De vorige keer proefden we Pinot Noir, deze keer stond Chardonnay centraal. We begonnen dicht bij huis, met een fles van Domein Heerenhuys d’r Pley (bedankt Pierre) uit ons geboortedorp Noorbeek, waar de heuvels glooien, de tijd traag loopt en de wijngaarden elk jaar iets meer durf tonen. De Zuid-Limburgse heuvels kleuren steeds meer naar wijnranken, het is voor mij een van de mooiste gebieden van de Benelux. En voor de Belgen die dit lezen en het niet kennen: bij Voeren gewoon rechtdoor rijden, de grens over. Zeker de moeite.

Onze fles uit Noorbeek bleek een heel ander verhaal te vertellen, eentje dat ik binnenkort met je deel. Want Zuid-Limburgse wijn verdient zijn eigen verhaal.

Van Limburgse bescheidenheid naar Californische bravoure. We reisden verder de wereld rond: een Chardonnay uit Santa Barbara, gemaakt in Bourgondische stijl maar met de kracht die alleen Californië heeft. Rijk en warm boterig, maar door zijn hogere alcohol en duidelijke houttoets miste hij de finesse van de rest van de avond.

We proefden door naar waar de avond eigenlijk had moeten eindigen: in Chablis. Van Petit Chablis naar Chablis, Premier Cru en uiteindelijk Chablis Grand Cru. Er is iets moois aan proeven met vrienden: hoe je van een knisperende Petit Chablis groeit naar een diepe, rijpere Grand Cru, alsof je samen volwassen wordt in één avond. Chablis is Chardonnay zonder opsmuk. Geen overdreven hout, geen middelmatigheid waar de Chardonnay-druif zich soms toe leent. Alleen steen, lucht en vakmanschap.

Soms verstomt het gesprek vanzelf wanneer er iets bijzonders op tafel komt. Bij ons gebeurde dat bij de Chablis Premier Cru.

In mijn zoektocht naar die ene geur uit De Lindenhof had ik nooit gedacht om hem in Bourgogne te zoeken. Maar daar, in dat glas, begon het weer zachtjes te ruiken naar herinnering. De Chablis Premier Cru bleek allesbehalve de houtvolle wijn die ik verwachtte, maar mineraal, kruidig en krachtig, alsof er winterzon uit het glas scheen.

Ik weet dat de wijn die ik proefde in Giethoorn niet uit Bourgogne kwam, maar uit een Oost-Europees land. Ik weet ook niet of ik die ene Chardonnay ooit nog vind of zal herkennen. Misschien is dat precies waarom Chardonnay zoveel stijlen heeft: het is een druif die meer luistert naar de wijnmaker dan naar zichzelf. En het kan dus zoveel mooier zijn dan het standaardglas dat je in een bistro krijgt.

We zoeken in wijn zelden naar smaak. We zoeken naar herkenning. En zolang een geur me kan meenemen naar een middag in Giethoorn, een woonkamer in Maastricht of een heuvel in Noorbeek, heeft elke wijn zijn eigen verhaal. Zo ook Chardonnay.

Antwerpen laat zich makkelijk bewonderen, maar pas wie haar echt leert kennen, ontdekt de lagen eronder: de plekken waar de stad vertraagt, lacht en leeft. De stad wordt steeds vaker genoemd als de nieuwe culinaire hoofdstad van België, zelfs Mara Grimm schreef er onlangs over, en terecht. Bijna tien jaar woonde ik in deze stad, en ze verdient het om erkend te worden voor haar smaak en eindeloze energie.

In deze editie van Pour deel ik vijf adressen die voor mij de essentie van Antwerpen vatten: goed eten, een goed glas zonder al te veel opsmuk.

Ciro’s

‘Er zijn nog zekerheden,’ luidt de slogan op hun website, en Ciro’s is er daar één van. Vlaamser dan dit wordt het niet. Zodra je binnenstapt, lijkt het alsof de tijd heeft stilgestaan in een Belgische brasserie uit de jaren zeventig.

Ik ontdekte Ciro’s dankzij Milan, een vriend uit Maastricht. Op mijn verjaardag zaten we met een glas cava op de Vreemdelingenmarkt toen zijn vriendin hun reservering bij Ciro’s annuleerde. “We eten vanavond bij Matthijs,” zei ze. De blik die hij me toen gaf, vol diepe teleurstelling, zei genoeg: Ciro’s moest goed zijn. En dat is het.

Hier eet je klassiekers zoals toast met champignons, kalfshersenen, paling in ’t groen en vol-au-vent (mét zwezerik). Een favoriet is de Black Beauty, een steak van paardenvlees perfect met verse bearnaisesaus en frietjes gebakken in ossenvet. De porties zijn royaal, de prijzen ook.

Ver van tevoren reserveren is een must, want Ciro’s is bekend in heel Antwerpen en daarbuiten. Dus even bellen, anders kom je er niet in.

Amerikalei 6, www.ciros.be.

Osaka

Ik deel mijn eten niet graag, behalve bij Osaka. Liefst met alle mooie mensen die daar op een zomeravond op het terras neerstrijken. Dat terras lijkt op het eerste gezicht niet ideaal aan de drukke Britselei, maar geloof me: het klopt.

Osaka bruist en zit vol jong publiek. We bestellen meestal de hele kaart die bestaat uit ongeveer tien gerechtjes om te delen. De keuken is Aziatisch geïnspireerd en de wijnkaart focust op natuurwijn, maar laat je niet afschrikken; de bediening helpt je graag de minst wilde fles te vinden.

Bollandusstraat 17, www.osaka-camino-tapout.com.

Cobra / Cobra House

Sommige avonden lijken vanzelf te kloppen. Zon, een bruisende stad en een diner met je geliefde bij Cobra. Hier klopt alles: het eten, de wijn, de muziek en de kunst. Opgericht door vier vrienden uit het Antwerpse, onder wie een medeoprichter van Essentiel Antwerp en een voormalig sous-chef van Nick Bril, werd Cobra vanaf dag één een hit in de stad.

Op het terras nippen we van onze cocktails terwijl bekend volk uit Antwerpen en omstreken binnendruppelt. Tafels kennen elkaar, gesprekken vloeien samen. De gerechten zijn puur en precies goed: gemarineerde zalm, tataki van Wagyu, Iberico-kroketjes en knapperig kristalbrood om te delen. Als hoofdgerecht delen we entrecote die smelt als boter, met kruidige chimichurri. Een ander bezoek bracht tarbot, glanzend vers, met mousseline waar menig Vlaamse oma een punt aan kan zuigen.

Cobra ligt heel centraal, vlak bij het Botanic Sanctuary Antwerp Hotel, en sinds oktober 2025 heeft de groep er een zusje bij: Cobra House, een uitbreiding van het concept in een voormalige pastorie in de charmante Markgravebuurt, recht tegenover Café Kamiel: nog zo’n Antwerpse klassieker.

Cobra: Leopoldplaats 3 | Cobra House: Markgravelei 95, www.cobra-antwerp.com.

Bar Misera

Loop over de kasseien van de Leopold de Waelplaats, langs het Museum voor Schone Kunsten, en je ziet boven het Zuid de torens van Nieuw Zuid oprijzen. Een buurt die nog niet ieders hart heeft veroverd, maar wie even doorwandelt, ontdekt kunstgalerijen, jonge restaurants en een boekenmarkt op zondag. Middenin die nieuwe wijk ligt een nieuwe favoriet: Bar Misera.

Bar Misera is het kleine zusje van Restaurant Misera, van chef Nicolas Misera. Waar het restaurant klassiekers op sterrenniveau heruitvindt, draait het bij Bar Misera om wijn, sfeer en verfijnde eenvoud. Hier proef je wijnen per glas die elders enkel per fles worden geschonken, begeleid door sommelier Tresor Vets, ooit de sommelier van The Jane.

De apéro-hapjes zijn vol karakter: sardienbuikjes met flatbread, Jamón de Bellota met zuurdesembrood en opgeklopte citroenboter. Perfect om te delen tijdens een wandeling door de wijk, met een glas Bourgogne in de hand.

Jos Smolderenstraat 60 – Nieuw Zuid – www.nicolasmisera.com/bar-misera.

Album

Waar vroeger de Zuiderdokken lagen, strekt zich nu het nieuwe Zuidpark uit. Aan het begin van dat park, in een voormalig pakhuis, vind je Album. Album weet de overgang van haven naar haute cuisine perfect te belichamen.

Het vijfgangenmenu barst van karakter: pittige rundstartaar met zoete tomaat, varkenswangen met donkere cassis en rokige biet. Weersta de verleiding om te veel zuurdesembrood te eten, en verleng de avond met kazen van Van Tricht en een glas aangepaste wijn.

Vlaamsekaai 6, www.albumantwerpen.be.

Pour Vous

Mijn tips voor een smaakvolle reis door een bepaalde bestemming vind je onder elke nieuwsbrief in de ‘Pour Vous’ rubriek. Deze editie: enkele bezienswaardigheden, cafés en winkels die de moeite zijn tussen het proeven door.

Kunstgalerijen in Nieuw Zuid

Nieuw Zuid is nog niet ieders lieveling, maar wie de wijk leert kennen, ontdekt haar stille charme. Op weg naar Bar Misera loont het om even binnen te wandelen bij Gallery Sofie Van de Velde. De galeriehouder werd bekend bij het grote publiek door het tv-programma Stukken van Mensen. Haar Wunderwall geeft jonge kunstenaars een podium in deze Antwerpse galerij. Een beetje verder vind je de Tim Van Laere Gallery: avant-garde in volle kleur.

Vreemdelingen- en Vogeltjesmarkt

Elke weekendmorgen vult het Theaterplein zich met Midden-Oosterse geuren, koopmanslieden en glazen cava. Zaterdag is voor bubbels en garnaalkroketten, zondag voor vogels en andere dieren. De perfecte pauze tussen twee boetieks.

Bar Burbure

Een vaste waarde voor wie stijlvol wil nippen. Machtige cocktails, perfect geschudde martini’s en sommeliers die wijn spreken als een tweede taal. Ideaal voor een aperitief of een laatste glas na het diner.

Middelheimpark

Ontdekt tijdens de pandemie, maar nog altijd een plek om naar terug te keren. Tussen de kunstwerken en oude bomen ademt dit openluchtmuseum rust, een zeldzaam stil moment in de stad.

Frituur Congé

Een goed bezoek aan België eindigt met frieten. En liefst bij Frituur Congé, een must-follow op Instagram én de beste stop in Berchem.

Afdronk

Antwerpen smaakt beter bij elke stap: van brasserie tot frituur. Dus laat de overvolle Meir voor wat ze is en ontdek de stad die écht leeft tussen de tafels, parken en pleinen.

We rijden met de Egeïsche zee in onze rug door de heuvels van Kreta richting Vouves, een dorpje dichtbij Chania-stad.

Vouves ruikt naar olijfbomen. Toch vertelt Theodora Velegraki, eigenares van Patriotis Winery, dat Vouves ooit een wijndorp was. Tot de jaren zeventig stonden deze heuvels vol druivenstokken, nu slechts een handvol. Veel wijnranken maakten plaats voor olijfbomen, die zijn praktischer, veiliger, minder grillig. Op Kreta vergen druiven meer lef dan olijven.

Terwijl de rest van Europa in de 19e eeuw zijn wijngaarden verloor aan de druifluis, hield Kreta stand. Pas in de jaren zeventig van de vorige eeuw kwam de druifluis aan land. De druivenstokken stierven en olijfbomen rukten op. En ook nu dwingt klimaatverandering boeren tot keuzes: hete zomers en te droge winters leggen de wijngaarden zwaar onder druk. Patriotis Winery kiest daarom, net als andere boeren, voor inheemse druiven. Niet uit nostalgie, maar omdat ze de hitte beter overleven.

Mocht je niet zo snel Griekse wijn kiezen, dan ben je zeker niet de enige. De naar boomschors smakende Retsina schrikt mensen af, al hebben Griekse wijnen veel meer te bieden. We proeven bij Patriotis Winery wijnen gemaakt van inheemse Griekse druiven en dit zijn mijn bevindingen die zeker het proeven waard zijn:

Assyrtiko 2023

Een druivenras dat zijn oorsprong vindt op Santorini en Kreta. De Assyrtiko van Patriotis is strak en mineraal, alsof je een citroen boven zee uitknijpt. Door de vele zon die de druiven hebben gezien is de alcohol in de meeste wijnen van dit huis hoog en bij deze Assyrtiko soms overheersend.

Muscat of Spina 2023

Een tweede glas brengt ons bij de Muscat of Spina, deze kloon van de geroemde Muscat-druif is floraal: alsof je je neus in een rozenperk ophaalt. De smaak is floraal en zoet. Vergis je niet, de wijn is droog met hoge zuren, maar de smaak geeft zoete aroma’s. Denk aan jasmijn en meloen. Ideaal in combinatie met een exotisch gerecht.

Avgoustiatis 2024

De Avgoustiatis, letterlijk ‘augustus’ in het Grieks, was ooit bijna verdwenen van het eiland. Nu maakt hij een comeback. In ons derde glas de jaargang 2024: koel geschonken, robijnrood, zo doorschijnend dat hij op jonge Pinot Noir lijkt.

De geur is echter allesbehalve Bourgogne. We ruiken hibiscus, kaneel, kruidnagel. Aroma’s vol specerijen, alsof je in een keuken in Kreta staat middenin augustus.

In de mond kersen, soepel fruit, jonge tannines die nog tijd vragen. Een absolute favoriet!

Romeiko

Ga je wijn ontdekken op Kreta, dan kom je gegarandeerd in aanraking met Romeiko. Deze populaire Griekse wijn dronken we bij Patriotis Winery als rosé, maar overtuigde pas bij een proeverij bij de Doutakis Winery. Romeiko is een blauwe druif, maar wordt bij Doutakis behandeld als een witte wijn. Hier zie je pas hoeveel invloed een wijnmaker heeft op de wijn want de Romeiko van Dotakis ruikt naar citrus, perzik en witte bloemen. Bijna als een Chardonnay.

Proef je bij Doutakis? Vraag dan voor hun Zelos rode wijn, gemaakt van de Kretaanse Kotsifali druif. De wijnmaker weet de rokige aroma’s van de druif naar boven te brengen, zonder veel houtrijping. Een ideale wijn voor bij lamsvlees. Als je geluk hebt, staat lam op het menu bij Doutakis want deze wijnboerderij is een ideale plek om te lunchen.

Pour Vous

Tips voor jouw reis naar Kreta
Mijn tips voor een smaakvolle reis door een bepaalde bestemming vind je onder elke nieuwsbrief in de ‘Pour Vous’ rubriek. Een combinatie van restaurants, wijnhuizen en hotels. Alles wat je moet weten voor een smaak-overgoten vakantie.

Loukoulos, Marathi (restaurant)

Loukoulos kijkt uit over de Marathi baai, een plek vol locals en lome middagen. Drink er een goddelijke Margarita, deel mezze’s, proef octopus van de grill en vergeet de tijd.

Baja Beach Club, Rethymno (restaurant)

In Rethymno, een uur van Chania, serveert Baja Beach Club vis die net uit zee komt en pasta’s die smaken naar vakantie. Wij genoten hier een heerlijke dag aan het strand.

JW Marriott Crete Resort (hotel)

We bleven twaalf nachten en dat hadden er nog veel meer mogen zijn. Adembenemend uitzicht op zee, kamers met privézwembad en een stilte die bijna luxueuzer voelt dan het design.

Disclaimer: Ik werk in de hotellerie bij Marriott. Alle observaties en meningen in dit stuk zijn persoonlijk en onafhankelijk geschreven.

Patriotis Winery (wijndomein)

Een klein domein tussen olijfbomen, waar inheemse druiven weer tot leven komen. Hier proef je Assyrtiko die smaakt naar citroen boven zee en een Avgoustiatis vol kruiden en zon.

Doutakis Winery (wijndomein)

Bekend bij toeristen, én terecht: tastings, lunches en wijnen die spelen met traditie. Hun Romeiko als witte wijn is een verrassing.

Terra Creta (bezienswaardigheid)

Tijdens de rondleiding wandel je tussen olijfbomen, zie je het productieproces van deze olijfoliemakerij en leer je wat echte extra vierge olie is. Afsluiten doe je met een tasting van enkele van de beste olijfolies ter wereld.

Afdronk

Zoals je leest, kan Griekse wijn verrassend interessant zijn. Dus stap die drempel over wanneer je een Griekse wijn op de wijnkaart ziet staan deze winter en kies voor een glas vol zomer.

Deel je eigen ontdekkingen van Griekse wijnen of favoriete hotspots in de reacties hieronder, en vergeet je niet te abonneren op mijn nieuwsbrief.

Yamas!

Subscribe now

Vijftien jaar geleden volgde ik een sommelieropleiding aan Ter Groene Poorte in Brugge. Inmiddels werk ik in de hotellerie, maar één ding merkte ik: smaak verdwijnt als je haar niet onderhoudt. Met Pour ga ik opnieuw proeven en dit keer neem ik je mee.

De naam Pour verwijst naar het Engelse ‘to pour’ (inschenken), maar ook naar het Franse pour. Speciaal voor jou dus.

Hoe Pour werkt

Als je je inschrijft, ontvang je twee keer per maand een geschreven editie van Pour in je inbox: een glas vol verhalen over wijn, restaurants, reizen en alles wat smaakvol is in het leven.

De nieuwsbrief is momenteel gratis en is steeds opnieuw hier te lezen.

Subscribe now

Voor nu: fijn dat je er bent. Ik hoop dat je net zo enthousiast wordt over wijn en gastronomie als ik.

En zoals we in Limburg zeggen: “Shöt nog ’ns in!” – dan komt alles vanzelf goed.